สกร. เปิดเวที “The Future of Learning” สร้างระบบนิเวศการเรียนรู้ตลอดชีวิตเพื่อคนไทยทุกกลุ่ม

วันที่ 19 พฤษภาคม 2569 ดร.เกศทิพย์ ศุภวานิช อธิบดีกรมส่งเสริมการเรียนรู้ เปิดเผยว่า กรมส่งเสริมการเรียนรู้ (สกร.) จัดงานมหกรรมวิชาการ “สกร. เปิดโลกสู่การเรียนรู้ตลอดชีวิต : DOLE Open House 2026” ณ ศูนย์ส่งเสริมและพัฒนาการเรียนรู้ทางวิทยาศาสตร์ (ท้องฟ้าจำลองกรุงเทพ) โดยมีกิจกรรมหลากหลาย ทั้งนิทรรศการและสาธิตการจัดการเรียนรู้ จำนวน 37 บูธ ครอบคลุมการเรียนรู้ตลอดชีวิต การเรียนรู้เพื่อพัฒนาตนเอง การเรียนรู้เพื่อคุณวุฒิตามระดับ อาชีพและผลิตภัณฑ์ เทคโนโลยีและนวัตกรรม โครงการพระราชดำริ วิทยาศาสตร์เพื่อการศึกษา การเรียนรู้ในพื้นที่ชายแดนภาคใต้ การเกษตรธรรมชาติ การจัดการเรียนรู้สำหรับกลุ่มเป้าหมายพิเศษ กิจกรรมส่งเสริมการอ่าน และการแสดงบนเวทีกลาง

กิจกรรมสำคัญของงานในวันนี้ คือการเสวนาวิชาการหัวข้อ “The Future of Learning: ปลดล็อกศักยภาพมนุษย์ผ่านรูปแบบการเรียนรู้ที่ไร้ขีดจำกัด” โดยได้รับเกียรติจากผู้ทรงคุณวุฒิระดับประเทศร่วมแลกเปลี่ยนมุมมอง เพื่อขับเคลื่อนการเรียนรู้ตลอดชีวิตของประเทศไทยสู่ความยั่งยืน โดยมี ดร.วัชรีวรรณ กันเดช รองอธิบดีกรมส่งเสริมการเรียนรู้ เป็นผู้ดำเนินรายการ

ศ.ดร.นพ.วิปร วิประกษิต ที่ปรึกษาอธิบดี สกร. เสนอแนวคิดการบริหารจัดการทรัพยากรภายใต้ข้อจำกัดในลักษณะ “ทำน้อยแต่ได้มาก” โดยเน้นการปรับวิธีวิทยาการเรียนรู้สู่การลงมือปฏิบัติจริง หรือ Learning by Doing พร้อมปรับบทบาทครู สกร. ให้เป็น “Learning Broker” หรือผู้เชื่อมโยงและจัดการเรียนรู้ร่วมกับทุกภาคส่วน รวมถึงการเปลี่ยนทุกพื้นที่และแพลตฟอร์มออนไลน์ เช่น DOLEdemy ให้เป็นห้องเรียนของประชาชน ตลอดจนการพัฒนาท้องฟ้าจำลองให้เป็นพื้นที่การเรียนรู้ตลอดชีวิตต้นแบบ ผ่านความร่วมมือระหว่างภาครัฐและเอกชน หรือ PPP

ด้าน ดร.วิเชียร เนียมน้อม ผู้แทนผู้รับใบอนุญาตวิทยาลัยเทคโนโลยีปัญญาภิวัฒน์ เสนอให้ สกร. นำแนวทางระบบทวิภาคี หรือ Dual Vocational Training มาประยุกต์ใช้ เพื่อให้ผู้เรียนได้เรียนรู้ควบคู่กับการฝึกปฏิบัติงานจริง จบการศึกษาได้เร็วขึ้น และมีโอกาสเข้าสู่อาชีพได้ทันที พร้อมเสนอให้ศูนย์การเรียนรู้ในพื้นที่พัฒนาเป็น “ศูนย์ผู้ประกอบการ” ที่สอนครบวงจรตั้งแต่การผลิตสินค้า การคำนวณต้นทุนกำไร การพัฒนาบรรจุภัณฑ์ ไปจนถึงการหาตลาด เพื่อยกระดับวิสาหกิจชุมชนและ SME ในพื้นที่

สำหรับ ดร.ทวารัฐ สูตะบุตร ผู้อำนวยการสถาบัน OKMD เสนอแนวคิดการพัฒนาศักยภาพมนุษย์ผ่านการเรียนรู้ 3 รูปแบบ ได้แก่ Brain-based, Work-based/Job-based และ Play-based โดยเน้นว่าการเรียนรู้ผ่านการลงมือทำมีประสิทธิภาพสูงกว่าการเรียนรู้จากตำราเพียงอย่างเดียว พร้อมชี้ให้เห็นความสำคัญของ AI และพื้นที่การเรียนรู้ทางกายภาพ ที่ต้องเชื่อมโยงกับจุดเด่นและภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อสร้างแรงดึงดูดให้ประชาชนเข้ามาใช้บริการและต่อยอดสู่เศรษฐกิจและอาชีพของแต่ละพื้นที่

รศ.ดร.วีระเทพ ปทุมเจริญวัฒนา หัวหน้าภาคการศึกษาตลอดชีวิต จุฬาลงกรณ์มหาวิทยาลัย กล่าวว่า การจัดการเรียนรู้สำหรับเด็กนอกระบบและกลุ่มเปราะบาง ไม่ควรมุ่งเพียงการนำกลับเข้าสู่ระบบการศึกษาแบบเดิม แต่ต้องสร้างพลังใจ ทักษะชีวิต พื้นที่ปลอดภัย และความสัมพันธ์ที่เกื้อหนุน โดยครูควรปรับบทบาทเป็น “ผู้ร่วมเดินทาง” ที่รับฟัง เข้าใจ และไม่ตัดสิน พร้อมใช้เครื่องมือตามพระราชบัญญัติส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566 เช่น การเทียบโอนประสบการณ์ เพื่อเปลี่ยนประสบการณ์ชีวิตและการทำงานให้เป็นผลการเรียนรู้

ขณะที่ ศาสตราจารย์ ดร.สมพงษ์ จิตระดับ ที่ปรึกษาคณะกรรมการกองทุนเพื่อความเสมอภาคทางการศึกษา (กสศ.) กล่าวว่า ในอีก 10 ปีข้างหน้า การเรียนรู้จะมีบทบาทสำคัญมากขึ้น โดยมีพระราชบัญญัติส่งเสริมการเรียนรู้ พ.ศ. 2566 เป็นกลไกสำคัญในการขับเคลื่อน พร้อมเสนอให้เร่งผลักดันระบบธนาคารหน่วยกิต หรือ Credit Bank ใช้พลังของตำบลพัฒนาศูนย์การเรียนรู้ให้เป็น Multi-space และเชื่อมโยงเครือข่ายทั้งครูนอกระบบ ภาคเอกชน สื่อ และภูมิปัญญาท้องถิ่น เพื่อให้การเรียนรู้ยุคใหม่ก้าวข้ามห้องเรียนและตารางสอนแบบเดิม

ดร.เกศทิพย์ กล่าวถึงภาพรวมการจัดงานว่า “DOLE Open House 2026” เป็นเวทีสำคัญที่สะท้อนบทบาทของ สกร. ในการประกาศหมุดหมายการสร้าง “ระบบนิเวศการเรียนรู้ตลอดชีวิต” หรือ Lifelong Learning Ecosystem เพื่อดูแลคนไทยทุกกลุ่มอย่างทั่วถึงและเท่าเทียม โดย สกร. พร้อมนำข้อเสนอแนะจากผู้ทรงคุณวุฒิไปต่อยอดสู่การกำหนดนโยบายและการปฏิบัติจริงในพื้นที่

“สกร. ยุคใหม่ จะก้าวข้ามการศึกษาในรูปแบบเดิม ไปสู่การจัดการเรียนรู้เฉพาะบุคคล หรือ Individual Learning ที่ตอบโจทย์ชีวิต อาชีพ และศักยภาพของผู้เรียนทุกคน เพื่อใช้การเรียนรู้ตลอดชีวิตเป็นพลังสำคัญในการยกระดับคุณภาพชีวิตของประชาชน และขับเคลื่อนประเทศไทยไปสู่ความมั่งคั่งอย่างยั่งยืน” ดร.เกศทิพย์ กล่าว