อธิบดี สกร. มอบผู้แทนร่วมเวทีการรู้หนังสือระดับโลก ณ เม็กซิโก เชื่อมแนวทางสากลสู่ไทย

การประชุมจัดขึ้นโดยองค์การยูเนสโกร่วมกับรัฐบาลเม็กซิโก เนื่องในวาระครบรอบ 60 ปีของวันที่ระลึกสากลแห่งการรู้หนังสือ โดยมีผู้แทนภาครัฐ องค์การระหว่างประเทศ ภาคประชาสังคม สถาบันการศึกษา ครู ผู้ปฏิบัติงาน และผู้เรียนจากประเทศต่าง ๆ เข้าร่วมแลกเปลี่ยนนโยบายและแนวปฏิบัติด้านการรู้หนังสือ การเรียนรู้ตลอดชีวิต และการศึกษาผู้ใหญ่ ตลอดจนหารือทิศทางการขับเคลื่อนวาระการรู้หนังสือระดับโลกภายหลังปี ค.ศ. 2030

วันที่ 8 กันยายน 2569 พิธีเปิดจัดขึ้น ณ เมืองซานฮวน ชามูลา (San Juan Chamula) ชุมชนชนพื้นเมืองในรัฐเชียปัส พร้อมการแสดงศิลปวัฒนธรรมที่สะท้อนอัตลักษณ์และความหลากหลายของพื้นที่ ก่อนเข้าสู่พิธีมอบรางวัล UNESCO International Literacy Prizes ประจำปี 2569 แก่โครงการดีเด่นจาก 6 ประเทศ ในโอกาสนี้ ประเทศไทยได้รับรางวัล UNESCO Confucius Prize for Literacy จากโครงการ “Language for Life: Multilingual Literacy for Disaster Communication and Community Resilience in Hat Yai Learning City” ของเทศบาลนครหาดใหญ่ ซึ่งจัดการเรียนรู้ภาษาอังกฤษ ภาษามลายู และภาษาจีนแก่คนในชุมชน โดยเชื่อมโยงทักษะภาษาเข้ากับการสื่อสารในภาวะภัยพิบัติ การดูแลสิ่งแวดล้อม และกิจกรรมทางเศรษฐกิจของชุมชน นับเป็นอีกหนึ่งความสำเร็จที่สะท้อนศักยภาพของประเทศไทยในการพัฒนาการรู้หนังสือให้ตอบโจทย์ชีวิตและบริบทของประชาชนอย่างเป็นรูปธรรม การประชุมตลอดสองวันให้ความสำคัญกับบทบาทของการรู้หนังสือในการสร้างสังคมที่ทั่วถึง เป็นธรรม และยั่งยืน รวมถึงการพัฒนาระบบนิเวศการเรียนรู้ตลอดชีวิตที่เชื่อมโยงเด็ก เยาวชน และผู้ใหญ่ ผ่านครอบครัว สถานศึกษา ศูนย์การเรียนรู้ ห้องสมุด สถานที่ทำงาน และสื่อดิจิทัล ควบคู่กับการพัฒนาครู การลงทุนอย่างต่อเนื่อง และการลดความเหลื่อมล้ำในการเข้าถึงเทคโนโลยี อีกหนึ่งประเด็นสำคัญคือการจัดการเรียนรู้บนพื้นฐานภาษาแม่และความหลากหลายทางภาษา โดยมองพหุภาษาเป็นทรัพยากรทางการศึกษา เปิดโอกาสให้ครอบครัวและชุมชนมีส่วนร่วมในการออกแบบการเรียนรู้ โดยเฉพาะสำหรับกลุ่มชาติพันธุ์และประชากรย้ายถิ่น เพื่อให้ผู้เรียนเข้าถึงโอกาสทางการศึกษา พร้อมรักษาอัตลักษณ์ทางภาษาและวัฒนธรรมของตนเอง

ที่ประชุมยังเน้นทักษะการรู้หนังสือที่จำเป็นสำหรับโลกปัจจุบัน ทั้งการตรวจสอบความน่าเชื่อถือของข้อมูล การใช้ข้อมูลอย่างรับผิดชอบ และการปรับตัวต่อความเปลี่ยนแปลงด้านดิจิทัล สิ่งแวดล้อม และตลาดแรงงาน ตลอดจนเสนอให้มีการกำกับดูแลและประเมินผลกระทบจากการใช้ปัญญาประดิษฐ์ในการศึกษาอย่างเหมาะสม พร้อมพัฒนาผู้เรียนให้ใช้เทคโนโลยีอย่างมีวิจารณญาณ โดยไม่ละเลยทักษะพื้นฐานด้านการอ่าน การเขียน และการคิดวิเคราะห์

นอกจากนี้ ที่ประชุมได้กล่าวถึงการจัดประชุม Global Education Meeting 2027 ณ ประเทศไทย ขณะที่ประเทศกานาประกาศความพร้อมเป็นเจ้าภาพจัดงานวันการรู้หนังสือสากล ประจำปี 2570

ผลจากการเข้าร่วมประชุมครั้งนี้สะท้อนให้เห็นว่า แนวโน้มการรู้หนังสือระดับโลกกำลังก้าวสู่การเรียนรู้ที่นำไปใช้ได้จริงในชีวิต มีความยืดหยุ่น ครอบคลุมความหลากหลายทางภาษาและวัฒนธรรม และตอบสนองต่อความเปลี่ยนแปลงของสังคมโลก ซึ่งสอดคล้องโดยตรงกับภารกิจของกรมส่งเสริมการเรียนรู้ในการจัดและส่งเสริมโอกาสทางการเรียนรู้แก่ประชาชนทุกช่วงวัย

กรมส่งเสริมการเรียนรู้จึงมีบทบาทสำคัญในการนำแนวคิดจากเวทีระดับโลกมาประยุกต์สู่การปฏิบัติในระดับพื้นที่ รวมทั้งมีศักยภาพในการพัฒนาและเสนอผลงานเข้ารับการพิจารณารางวัลการรู้หนังสือสากลของยูเนสโก ทั้งรางวัล UNESCO King Sejong Literacy Prize ซึ่งให้ความสำคัญกับการส่งเสริมการรู้หนังสือโดยใช้ภาษาแม่เป็นฐาน และรางวัล UNESCO Confucius Prize for Literacy ซึ่งมุ่งส่งเสริมการใช้เทคโนโลยีสนับสนุนการรู้หนังสือสำหรับผู้ใหญ่ในพื้นที่ชนบทและเยาวชนนอกระบบการศึกษา เพื่อยกระดับผลงานของ สกร. สู่การยอมรับในระดับนานาชาติต่อไป